Blog

‹ alle artikelen

Latente klassen in modaliteitskeuze

2 januari 2018 door Danny Edwards

Actieve modaliteiten als lopen en fietsen winnen weer aan belang in onze steden. Maar van loop- en fietsgedrag weten we maar weinig af. Verkeersmodellen focussen nog altijd vooral op autoverkeer. Danique Ton doet aan de TU Delft PhD-onderzoek naar die ‘active modes’. Hier een klein voorproefje.

Wat probeer je te bereiken met je onderzoek?
Ook overheden zien dat lopen en fietsen weer belangrijker worden. Daar willen ze mee aan de slag. Maar dan lopen ze al heel snel aan tegen het gebrek aan inzicht in wat voetgangers en fietsers nou werkelijk doen. Hoe kiezen ze tussen lopen, fietsen of iets anders? Hoe bepalen ze hun routes? En hoe verhoudt dat zich tot de planning van hun activiteiten? Ik probeer uit te vinden hoe dat allemaal in elkaar steekt. En andere PhD-ers zijn bezig met andere interessante aspecten van active modes. Al dat onderzoek is onderdeel van het Allegro-project. Dit wordt gefinancierd door de European Research Council en het Amsterdam Metropolitan Institute.

Je neemt de attitudes van mensen mee. Nogal bijzonder in verkeersland.
Veruit het meeste mobiliteitsonderzoek is trip gebaseerd. Daar begint het probleem, want de hele dagelijkse keten blijft zo buiten beeld. Terwijl dat is waar mensen beslissingen over nemen. Wij bekijken de dagelijkse patronen, inclusief de attitudes die daaraan ten grondslag liggen. Dat is nu een lacune, en dat willen we beter begrijpen. Zeker in fietsonderzoek. Ben je een natuurlover of een van A-naar-B fietser? Dat soort vragen komt pas recent op. En zo verschijnt er de laatste tijd wel langzaam meer onderzoek dat de invloed van attitudes op mobiliteitsgedrag een duidelijke plek geeft. We zijn onderdeel van een kleine trend.

En? Wat zijn jullie bevindingen?
Mijn PhD onderzoek gaat over de modaliteitskeuze en de routekeuze van mensen. Ik probeer die twee samen te brengen in één model. Ik zit pas op de helft van mijn onderzoek, dus daar valt nog niet veel over te zeggen. Een onderdeel is om te kijken naar het dagelijkse mobiliteitspatroon en de attitude van mensen. Die proberen we zo helder mogelijk te koppelen. Ik doe dat trouwens niet alleen, maar samen met mede-PhD’ers Lara-Britt Zomer en Florian Schneider. We zijn nog bezig met het completeren van dat deelonderzoek. De eerste resultaten hebben we ingediend voor een conferentie over reisgedrag. Dat is geaccepteerd en in juli gaan we in de VS onze resultaten presenteren. Rond die tijd moeten we dus ook de uiteindelijke resultaten hebben.
Voor dat onderzoek maken we gebruik van gegevens van het MPN: Het Mobiliteitspanel Nederland. Dit is onderdeel van het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid. Het MPN is een steekproef van 4000 mensen die jaarlijks drie dagen lang hun mobiliteitsgedrag bijhouden in een dagboekje. En een uitgebreide vragenlijst invullen. Langer dan drie dagen gaat niet, want dan verliezen mensen hun interesse. Er is geëxperimenteerd met GPS-trackers, maar dat is vooralsnog mislukt. Dat MPN focuste voorheen vooral op de auto; wij hebben de voetganger/fietser en hun attitudes er nu ook ingebracht.
Wat we zien is dat je mensen die zich verplaatsen in grofweg 5 klassen kan indelen. Zo is er een klasse mensen die zoveel mogelijk op de fiets probeert te doen en daarnaast ook de auto gebruikt. Dat is met 37% ook de grootste groep mensen. De klasse ‘verstokte automobilisten’ is met 28% de in omvang tweede groep. Daarna komen de klasse automobilisten die ook lopen [14%], de echte OV-gebruikers [11%] en de automobilisten die ook lopen en fietsen maar niet in het OV zitten [9%].

Waar komt dat verplaatsingsgedrag vandaan?
Daar zijn we nu naar aan het kijken. Het hangt niet samen met de kennis van hun omgeving en hoe men navigeert. Wel tot op zekere hoogte met de mate van bevolkingsdichtheid. Maar huishoudengrootte en beroep zijn aanzienlijk belangrijker als covariaat. Qua attitudes valt op dat iedere klasse zijn eigen voorkeursmodaliteit positief beoordeeld. Dat maakt gedragsverandering misschien lastig. Alleen bus/tram/metro is een modaliteit die eigenlijk door iedereen negatief beoordeeld wordt. Dat zit hem vooral in de efficiency van dergelijk OV. Probleem van die negatieve opinies is dat ze vaak op heel weinig ervaring gebaseerd zijn en heel lang blijven hangen. De trein heeft opvallend genoeg geen last van die negativiteit. Zelfs automobilisten beoordelen de trein in hoofdzaak positief.
We hebben ook gekeken of er verschil in gedrag is tussen bewoners van de voormalige plusregios. Dat was er niet echt. En ook als je naar de afzonderlijke provincies kijkt constateren we geen grote verschillen.

Die 28% verstokte automobilisten. Zijn dat mensen die nooit in zoiets als Mobility-as-a-Service geïnteresseerd zullen zijn?
Da’s nog een tikje te vroeg. Die 28% maakt op dit moment geen gebruik van andere modaliteiten. Maar dat betekent niet per definitie dat ze in de toekomst oogkleppen op hebben voor MaaS-achtige concepten. 
Een autobeweging is een onderdeel van een hele keten van verplaatsingen en activiteiten, verspreid over de dag. Het meeste onderzoek naar zulke trip chains is Amerikaans en nauwelijks relevant voor de Nederlandse situatie. Mijn collega Florian is nu bezig met een onderzoek in Nederland en gaat daar verstandige dingen over opschrijven.

En Marokkanen fietsen niet.
Dat wordt vaak gezegd ja. Maar op basis van dit onderzoek kunnen we daar niet veel meer over melden. 1e en 2e generatie allochtonen zijn namelijk ondervertegenwoordigd in de MPN-dataset: slechts 4%, terwijl volgens het CBS het werkelijke aandeel rond 20% ligt. Dat komt vermoed ik door de schriftelijke aard van de onderzoeksmethode en de lagere bereidwilligheid om mee te doen aan onderzoeken. Dus we vangen niet iedereen.

Wanneer kunnen we je hele PhD-onderzoek tegemoet zien?
Mijn uiteindelijke doel is het maken van één geïntegreerd model waarin het keuzegedrag ten aanzien van route én modaliteit is samengebracht. Daar heb ik nu nog 2 jaar voor. In februari 2020 moet ik klaar zijn. Gaat lukken haha!

Reacties

Er zijn nog geen reacties op dit artikel.

Praat mee

Heeft u zelf ervaring met het onderwerp van dit artikel, of heeft u een briljant idee? Laat dan hier uw reactie achter. Uw inzichten zijn voor dit project zeer waardevol!

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Kent u zelf een interessant project op het gebied van de zelforganiserende burger, mobiliteit en de stad? Of heeft u een goed idee of een uitgesproken mening? Mail ons dan op info@emergent.city. Uw bijdrage is voor dit project zeer waardevol!
×